Ở cự ly 100km, điểm gãy lớn nhất đôi khi không nằm ở cuối race mà xuất hiện rất sớm. Với team lần này, nó đã xảy ra ngay từ 28km đầu tiên.
Trong trạng thái còn sung sức, mọi người đã đi nhanh hơn so với nhịp kiểm soát, duy trì nhịp tim cao liên tục. Hậu quả là:
• Năng lượng nền (glycogen) bị tiêu hao sớm – theo nghiên cứu của Holloszy (1967), glycogen cạn kiệt là nguyên nhân chính gây mệt mỏi trong vận động kéo dài.
• Cơ bắp chịu tải quá mức, dễ tích tụ lactate và gây đau mỏi sớm, đến 50–60km hiệu suất tụt hẳn.
• Các cột mốc dự kiến (CP, Topas) dần chậm lại, toàn bộ race plan bị phá vỡ.
Thực tế cho thấy: 28km đầu không phải để bứt tốc, mà để giữ nhịp. Nếu kiểm soát tốt đoạn này, càng về sau càng có sức để bù. Ngược lại, chỉ cần “hào hứng quá đà” ở khởi đầu, cả hành trình sau đó sẽ phải trả giá.
Thêm một yếu tố khác: giờ sinh học (circadian rhythm). Với giờ xuất phát 20h, thì 3–4h sáng là thời điểm cơ thể rơi vào trạng thái thấp nhất về nhiệt độ lõi và hormone tỉnh táo (theo Czeisler et al., 1999). Đây là lúc dễ lag, buồn ngủ và mất nhịp – bẫy tâm lý lẫn thể chất nguy hiểm nhất. Vì vậy:
• Đầu race phải đi chậm, tiết kiệm năng lượng khi còn đang dư, để dành cho giai đoạn rạng sáng.
• Khi mệt, hãy lầm lũi lấy người phía trước làm mục tiêu, chia nhỏ cự ly để tránh cảm giác “quá xa”.
• Mỗi lần vượt qua một người, coi đó là động lực tinh thần để tiếp tục bước tiếp.
Tóm lại, 100km không chỉ là bài toán thể lực, mà còn là nghệ thuật quản lý năng lượng và tâm lý. Ai vượt qua được đoạn rạng sáng trong trạng thái kiểm soát thì mới còn nhiều cơ hội giữ nhịp và đi trọn vẹn đến cuối. Do đó, điều quan trọng nhất là phải biết mình đang ở đâu, sức mình thế nào để xây dựng chiến thuật đua hợp lý.
